Bit za bitem. Informatyka dla szkoły podstawowej. Klasa 4

Bit za bitem. Łagodne wejście w nową podstawę

Krótkie tematy

idealne na 1 lub 2 lekcje

Spokój nauczyciela

dzięki pełnej obudowie metodycznej

Angażujące grafiki

zamiast długiego tekstu

Grywalizacja,

która motywuje całą klasę

Sztuczna inteligencja

wprowadzana w bezpieczny sposób

Mniej programowania

więcej czasu na programy użytkowe

Treści zgodne z podstawą programową 2026

Nowa podstawa programowa 2026 z informatyki bazuje w znacznym stopniu na uszczuplonej podstawie programowej z 2024 roku, wzbogacając ją o kluczowe kompetencje przyszłości: sztuczną inteligencję, cyberbezpieczeństwo oraz krytyczną ocenę informacji. Ważną nowością jest wprowadzenie obowiązkowego doświadczenia edukacyjnego, które należy przeprowadzić z uczniami raz w roku. 

Nowa seria „Bit za bitem” w pełni realizuje te wymogi, wprowadzając temat AI w bezpieczny i przystępny sposób, ucząc jednocześnie weryfikowania wyszukiwanych treści oraz zasad bezpiecznego korzystania z Internetu. Na końcu podręcznika znajduje się nasza propozycja na zrealizowanie doświadczenia edukacyjnego.

Autorka Grażyna Koba od lat stawia na uczenie uniwersalnych metod, które uczeń wykorzystuje później w innych programach. Na przykład w obszarze grafiki: uczeń poznaje metody edycji rysunków najpierw w programie Paint, by następnie wykorzystać je w praktycznych zadaniach w Canvie, takich jak projektowanie zaproszeń czy tworzenie grafiki na koszulkę z wykorzystaniem AI. Nie pomijamy przy tym niezbędnych fundamentów: edycji tekstu oraz kluczowej umiejętności pracy z plikami, tj. nazywania, zapisywania, odczytywania i ponownego zapisywania.

W obszarze programowania w serii „Bit za bitem” umieszczone zostały polecenia, które pomagają uczniom objaśniać przebieg działania programów, testować program na komputerze zgodnie z przyjętymi założeniami i ewentualnie go poprawiać.

Powyższe treści stanowią solidną bazę, którą będziemy rozwijać w klasach 5–8 szkoły podstawowej, wprowadzając kolejne treści wymagane przez nową podstawę programową 2026, m.in. 

• obliczenia w arkuszu kalkulacyjnym, 
• projektowanie 3D w Tinkercadzie,
• tworzenie prezentacji i filmów,
• programowanie tekstowe.

Badanie potrzeb nauczycieli informatyki

W czerwcu 2025 roku przeprowadziliśmy badanie wśród ponad 600 nauczycieli informatyki, którego wyniki stały się podstawą nowej serii podręczników „Bit za bitem” wydawnictwa Migra. Państwa głos był jasny: współczesna szkoła potrzebuje materiałów elastycznych, nowoczesnych i przede wszystkim realnych do zrealizowania w ramach jednej godziny lekcyjnej tygodniowo.

badanych nauczycieli informatyki przyznaje, że korzysta z podręcznika w sposób elastyczny, np. zmienia kolejność realizacji tematów lub wybiera ćwiczenia i zadania, które są dostosowane do poziomu klasy.

*Badanie przeprowadzone przez Migra sp. z o.o. w czerwcu 2025 r. na grupie 626 nauczycieli informatyki.

• Co zmieniło się w odpowiedzi na sugestie nauczycieli informatyki?

Jedna z ważniejszych zmian to wprowadzenie krótkich tematów zaplanowanych na 1 lub 2 lekcje informatyki, co pozwala na płynną pracę nawet przy nieobecnościach uczniów. Zrezygnowaliśmy z odwoływania się do ćwiczeń sprzed kilku lekcji – każdy temat stanowi teraz autonomiczną całość, co eliminuje marnowanie czasu i poczucie zniechęcenia u uczniów. 

W klasie 4 szkoły podstawowej świadomie zmniejszyliśmy liczbę godzin z programowania, aby uniknąć przytłoczenia uczniów na starcie. Zamiast tego postawiliśmy na rozwój kompetencji cyfrowych w programach użytkowych, tj. 

• edycja tekstu, 
• wyszukiwanie informacji,
• weryfikowanie informacji w Internecie,
• grafika komputerowa.

W przeprowadzonym przez nas badaniu za najbardziej odpowiednie programy graficzne w klasach 4-6 wskazali Państwo: Paint, Canvę oraz Tinkercad. Tematy zawierające treści z Paint i Canvy są w serii „Bit za bitem” już od klasy 4, a Tinkercad będzie wprowadzony od klasy 5.

• Sprawdzone fundamenty pozostają bez zmian

Tworząc nową serię podręczników, zachowaliśmy to, co przez lata budowało zaufanie do wydawnictwa Migra. Podręcznik „Bit za bitem” nadal oferuje przejrzyste i bezkonkurencyjne merytorycznie podejście do programowania (Scratch) oraz sprawdzony system stopniowania trudności ćwiczeń i zadań. Dzięki przykładom i metodom przekazujemy uniwersalne zasady pracy, które uczniowie z powodzeniem wykorzystają w każdym innym oprogramowaniu w przyszłości.

FAQ - Pytania i odpowiedzi

Spis treści

Temat 1. Uruchamiamy program komputerowy

1. Wydajemy komputerowi polecenia

2. Posługujemy się komputerem w sposób bezpieczny

3. Okno i menu programu komputerowego

4. Tworzymy rysunek w programie Paint

5. Zapisujemy rysunek w pliku i kończymy pracę programu

Temat 2. Korzystamy z edytora tekstu

1. Uruchamiamy edytor tekstu

2. Podstawowe zasady pisania tekstu za pomocą klawiatury

3. Zasady zdrowej pracy przy komputerze

Temat 3. Wykonujemy operacje na oknach programów

1. Pracujemy z dwoma uruchomionymi programami

2. Zmieniamy położenie i rozmiar okien programów

3. Kończymy pracę uruchomionych programów i komputera

Temat 4. Korzystamy z Internetu w bezpieczny sposób

1. Internet jak wielkie miasto

2. Korzystamy z przeglądarki internetowej

3. Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów cyfrowych

Temat 5. . Sztuczna inteligencja (AI)

1. Jak powstają modele sztucznej inteligencji?

2. Możliwości sztucznej inteligencji

3. Ograniczenia sztucznej inteligencji i związane z nią zagrożenia

Temat 6. Wyszukujemy i weryfikujemy informacje w Internecie

1. Metody szukania informacji w Internecie

2. Sposoby weryfikowania wyszukanych informacji

3. Sztuczki ułatwiające szukanie informacji w Internecie

Temat 7. Tworzymy foldery i malujemy w programie Paint

1. Przeglądamy strukturę folderów

2. Tworzymy własne foldery

3. Tworzymy rysunek, korzystając z narzędzi do malowania

Temat 8. Uzupełniamy grafikę tekstem i wykonujemy operacje na pliku

1. Rysujemy mapę skarbów

2. Otwieramy plik i zapisujemy zmiany w pliku

Temat 9. Metody stosowane w komputerowym rysowaniu

1. Zaznaczamy fragment rysunku i przenosimy go w inne miejsce

2. Wycinamy, kopiujemy i wklejamy fragment rysunku, wykorzystując Schowek

Temat 10. Stosujemy narzędzia Ołówek i Linia oraz różne sztuczki

1. Stosujemy narzędzia Ołówek i Linia

2. Więcej kolorów

3. Sztuczki ułatwiające komputerowe rysowanie

Temat 11. Programujemy w języku Scratch

1. Tworzymy pierwszy program

2. Powtarzamy polecenia

3. Zmieniamy postać duszka i tło sceny

Temat 12. Programujemy historyjki w języku Scratch

1. Dodajemy więcej duszków

2. Sztuczki w programie Scratch

Temat 13. Sterujemy duszkiem na ekranie

1. Tworzymy program rysujący figury

2. Sterujemy duszkiem w czterech kierunkach

Temat 14. Tworzymy grę w języku Scratch

1. Rysujemy duszka-robota i sterujemy nim

2. Tworzymy grę – duszek-robot w tunelu

Temat 15. Tworzymy tekst komputerowy

1. Tworzymy akapity w edytorze tekstu

2. Wyrównujemy akapity i zmieniamy odstępy między nimi

Temat 16. Elementy formatowania tekstu

1. Zmieniamy parametry czcionki

2. Zasady poprawnego formatowania

Temat 17. Metody stosowane w komputerowym pisaniu

1. Wycinamy, kopiujemy i wklejamy fragment tekstu

2. Zasady poprawnego pisania w edytorze tekstu

Temat 18. Stosujemy listy wypunktowane i numerowane oraz różne sztuczki

1. Stosujemy listy wypunktowane i numerowane

2. Sztuczki ułatwiające komputerowe pisanie

Temat 19. Tworzymy okolicznościowe kartki i plakaty w Canvie

1. Tworzymy projekt plakatu

2. Wstawiamy elementy i napisy do projektu plakatu

3. Korzystamy z szablonów – zaproszenie na urodziny

Temat 20. Tworzymy grafikę na koszulkę z użyciem sztucznej inteligencji (AI)

1. Tworzenie obrazu z wykorzystaniem narzędzia sztucznej inteligencji

2. Makieta projektu koszulki

Doświadczenie edukacyjne